Degene, die als gevolg van bijzondere individuele omstandigheden wordt geconfronteerd met noodzakelijke bestaanskosten waarin de algemene bijstand (of ander inkomen) niet voorziet en die de aanwezige draagkracht te boven gaat, heeft recht op bijzondere bijstand. Bijzondere bijstand kan veelomvattend zijn. In principe kan voor alle (noodzakelijke) kosten bijstand worden aangevraagd.

Welke kosten daarvoor in aanmerking komen hangt af van de omstandigheden en het individuele geval. Het kan om diverse kosten gaan, bijzondere bijstand is niet naar kostensoort begrensd. Bepalend is dat er sprake is van kosten, die uit bijzondere individuele omstandigheden voortkomen en die in het concrete geval als bijzonder noodzakelijk moeten worden aangemerkt. Het betreft maatwerk bij uitstek.

Voorbeelden van kosten die in aanmerking kunnen komen voor bijzondere bijstand zijn: eigen bijdrage vanuit de basisverzekering, maaltijdvoorziening, indirecte schoolkosten schoolgaande kinderen middelbaar onderwijs (excursies, werkweken), eigen bijdrage rechtsbijstand, kosten financieel beheer, bepaalde reiskosten).

Voorbeelden van kosten die in principe niet in aanmerking komen voor bijzondere bijstand zijn:

Duurzame gebruiksgoederen (ijskast, wasmachine e.d.) en overige inrichtingskosten. Deze behoren tot de incidenteel voorkomende algemene noodzakelijke kosten van bestaan. Deze kunnen worden voldaan uit een inkomen ter hoogte van de toepasselijke uitkering algemene bijstand. Hiervoor dient te worden gereserveerd of een gespreide betaling achteraf. Dat betekent dat er in beginsel geen bijstandsverlening mogelijk is voor deze kosten. Alleen indien er sprake is van bijzonder noodzakelijke omstandigheden in het individuele geval kan er van deze regel worden afgeweken. Voorbeelden van bijzonder noodzakelijke omstandigheden zijn:

1.   er bestaat een medische noodzaak voor het maken van de kosten;

2.   belanghebbenden die minimaal vijf jaar inkomsten op het voor hen geldende minimumniveau hebben.
 

Bij noodzaak  aanschaf duurzame gebruiksgoederen wordt in principe de klant doorverwezen naar de Stadsbank voor het aanvragen van een lening. De gemeente kan in deze situatie wel borg staan. Indien een lening niet mogelijk is, of  een borgstelling wordt niet geaccepteerd, dan kan de gemeente alsnog overgaan tot bijstandsverlening (meestal in de vorm van een lening).

Ook eigen bijdragen vanuit de aanvullende ziektekostenverzekering komen in principe niet in aanmerking voor bijzondere bijstand. De voorliggende voorzieningen (zorgverzekeraar en AWBZ) en de aanwezige veronderstelde aanvullende ziektekostenverzekering  worden geacht passend en toereikend te zijn. In beginsel komen deze kosten dus niet in aanmerking voor bijstandsverlening.

In een enkele dringende situatie kan een uitzondering worden gemaakt.

Bij zeer dringende reden moet gedacht worden aan een acute noodsituatie (levensbedreigende aard, blijvend letsel of invaliditeit) Indien de behoeftige omstandigheden waarin de belanghebbende verkeert op geen enkele andere wijze zijn te verhelpen, is het verlenen van bijstand onvermijdelijk.

Categoriale bijzondere bijstand:
Het College kan naast individuele bijzondere bijstand ook categoriale bijzondere bijstand verlenen voor bijzondere kosten. Deze bevoegdheid heeft het College ten aanzien van chronisch zieken, gehandicapten, personen van 65 jaar en ouder en kinderen in de leeftijdsgroep tussen de 8 en 16 jaar.

De doelgroep chronisch zieken en gehandicapten is:
a)  Chronisch zieken en gehandicapten die een voorziening hebben op grond van de WMO;
b)  Chronisch zieken en gehandicapten die reeds gebruik maken van andere bestaande voorzieningen/mogelijkheden, zoals de AWBZ en de Zorgverzekeringswet. Vanaf 1 januari 2011 is de hoogte van deze categoriale bijzondere bijstand € 200,-- per jaar. 

Communicatie en alarmering:
Voor personen van 65 jaar en ouder is bijzondere categoriale bijstand mogelijk voor de kosten van een abonnement op de telefoon, kabel TV en de kosten van persoonsalarmering. Vanaf 1 januari 2011 is de hoogte van deze categoriale bijzondere bijstand  200,-- per jaar.

PC-project:
Voor kinderen in de leeftijdsgroep tussen de 8 en 16 jaar, van ouders, met een inkomen tot 110% van de voor hen geldende bijstandsnorm en een vermogen onder de gestelde vermogensgrenzen is bijzondere bijstand mogelijk voor de aanschafkosten van een PC. Geen recht op bijzondere bijstand bestaat indien in het gezin al een PC aanwezig is die aan de gestelde voorwaarden voldoet en niet ouder is dan 6 jaar. De hoogte van deze bijstand bedraagt € 600,--. Gezien het hoge bedrag wordt deze bijstand al uitbetaald op basis van een offerte. Achteraf kan de rekening/factuur worden ingediend.